Soạn bài: Phó từ

Phó từ

I – Phó từ là gì ?

1. Các từ in đậm sau đây bổ sung ý nghĩa cho những từ nào ? Những từ được bổ sung ý nghĩa thuộc từ loại nào ?

a) Viên quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người, tuy mất nhiều công mà vẫn chưa thấy có người nào thật lỗi lạc.

(Em bé thông minh)

b) Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương đượcrất ưa nhìn. Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng.

(Tô Hoài)

2. Các từ in đậm đứng ở những vị trí nào trong cụm từ ?

II – Các loại phó từ

1. Tìm các phó từ bổ sung ý nghĩa cho những động từ, tính từ in đậm :

a) Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm.

(Tô Hoài)

b) Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào… Anh phải sợ…

(Tô Hoài)

c) […] không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang.

(Tô Hoài)

2. Điền các phó từ đã tìm được ở phần I và phần II vào bảng phân loại theo mẫu dưới đây :

Các loại phó từ

Phó từ đứng trước Phó từ đứng sau
Chỉ quan hệ thời gian
Chỉ mức độ
Chỉ sự tiếp diễn tương tự
Chỉ sự phủ định
Chỉ sự cầu khiến
Chỉ kết quả và hướng
Chỉ khả năng

3.
Kể thêm những phó từ mà em biết thuộc mỗi loại nói trên.

III – Luyện tập

1. Tìm phó từ trong những câu sau đây và cho biết mỗi phó từ bổ sung cho động từ, tính từ ý nghĩa gì.
a) Thế là mùa xuân mong ước đã đến. Đầu tiên, từ trong vườn, mùi hoa hồng, hoa huệ sực nức. Trong không khí không còn ngửi thấy hơi nước lạnh lẽo mà bây giờ đầy hương thơm và ánh sáng mặt trời. Cây hồng bì đã cởi bỏ hết những cái áo lá già đen thủi. Các cành cây đều lấm tấm màu xanh. Những cành xoan khẳng khiu đương trổ lá lại sắp buông tỏa ra những tàn hoa sang sáng, tim tím. Ngoài kia, rặng râm bụt cũng sắp có nụ.
Mùa xuân xinh đẹp đã về ! Thế là các bạn chim đi tránh rét cũng sắp về !
(Tô Hoài)
b) Quả nhiên con kiến càng đã xâu được sợi chỉ xuyên qua đường ruột ốc hộ cho nhà vua trước con mắt thán phục của sứ giả nước láng giềng.
(Em bé thông minh)
2. Thuật lại sự việc Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thảm thương của Dế Choắt bằng một đoạn văn ngắn từ ba đến năm câu. Chỉ ra một phó từ được dùng trong đoạn văn ấy và cho biết em dùng phó từ đó để làm gì.
3. Chính tả (nghe – viết) : Bài học đường đời đầu tiên (từ Những gã xốc nổi đến những cử chỉ ngu dại của mình thôi).

Lời giải

I – Phó từ là gì ?

Câu 1 : Các từ in đậm sau đây bổ sung ý nghĩa cho những từ nào ? Những từ được bổ sung ý nghĩa thuộc từ loại nào ?

a) Viên quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người, tuy mất nhiều công mà vẫn chưa thấy có người nào thật lỗi lạc.

(Em bé thông minh)

b) Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng.

(Tô Hoài)

Trả lời :

Phụ trước sau Thành tố trung tâm Phụ sau
Động từ Tính từ
đã đi nhiều nơi
cũng ra những câu đố
vẫn chưa thấy
thật  lỗi lạc
soi gương (được)
rất ưa nhìn
to ra
rất bướng

Câu 2 :
Các từ in đậm đứng ở những vị trí nào trong cụm từ ?
Các từ in đậm bổ nghĩa cho thành tố trung tâm (động từ, tính từ). Vị trí trong cụm từ tùy từng trường hợp cụ thể mà đứng trước hoặc đứng sau thành tố trung tâm.

Loading...

Ghi nhớ :
Phó từ là những từ chuyên đi kèm động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ.

II – Các loại phó từ

Câu 1 : Tìm các phó từ bổ sung ý nghĩa cho những động từ, tính từ in đậm :

a) Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm.

(Tô Hoài)

b) Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào… Anh phải sợ…

(Tô Hoài)

c) […] không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang.

(Tô Hoài)

Trả lời :

Các phó từ bổ sung ý nghĩa cho các động từ, tính từ in đậm là : lắm ; đừng ; vào ; không ; đã ; đang

Câu 2 : Điền các phó từ đã tìm được ở phần I và phần II vào bảng phân loại theo mẫu dưới đây :

Các loại phó từ

Phó từ đứng trước Phó từ đứng sau
Chỉ quan hệ thời gian đã, đang
Chỉ mức độ thật, rất, lắm
Chỉ sự tiếp diễn tương tự cũng, vẫn chưa
Chỉ sự phủ định chưa, không
Chỉ sự cầu khiến đừng
Chỉ kết quả và hướng ra
Chỉ khả năng được

Câu 3 : Kể thêm những phó từ mà em biết thuộc mỗi loại nói trên.
Một số phó từ :
– Chỉ quan hệ thời gian : sẽ, từng, …
– Chỉ mức độ : hơi, cực kì, quá, …
– Chỉ sự tiếp diễn tương tự : đều, lại, mãi, …
– Chỉ sự phủ định : chẳng, ..
– Chỉ sự cầu khiến : hãy, chớ, …
– Chỉ kết quả và hướng : chắc, vào, …
– Chỉ khả năng : có thể, …

Ghi nhớ :
Phó từ gồm hai loại lớn :
– Phó từ đứng trước động từ, tính từ.
Những phó từ này thường bổ sung một số ý nghĩa liên quan đến hành động, trạng thái, đặc điểm, tính chất nêu ở động từ hoặc tính từ như :
+ Quan hệ thời gian
+ Mức độ
+ Sự tiếp diễn tương tự
+ Sự phủ định
+ Sự cầu khiến
– Phó từ đứng sau động từ, tính từ
Những phó từ này thường bổ sung một số ý nghĩa như :
+ Mức độ
+ Khả năng
+ Kết quả và hướng

III – Luyện tập

Câu 1 : Tìm phó từ trong những câu sau đây và cho biết mỗi phó từ bổ sung cho động từ, tính từ ý nghĩa gì.
a) Thế là mùa xuân mong ước đã đến. Đầu tiên, từ trong vườn, mùi hoa hồng, hoa huệ sực nức. Trong không khí không còn ngửi thấy hơi nước lạnh lẽo mà bây giờ đầy hương thơm và ánh sáng mặt trời. Cây hồng bì đã cởi bỏ hết những cái áo lá già đen thủi. Các cành cây đều lấm tấm màu xanh. Những cành xoan khẳng khiu đương trổ lá lại sắp buông tỏa ra những tàn hoa sang sáng, tim tím. Ngoài kia, rặng râm bụt cũng sắp có nụ.
Mùa xuân xinh đẹp đã về ! Thế là các bạn chim đi tránh rét cũng sắp về !

(Tô Hoài)

b) Quả nhiên con kiến càng đã xâu được sợi chỉ xuyên qua đường ruột ốc hộ cho nhà vua trước con mắt thán phục của sứ giả nước láng giềng.

(Em bé thông minh)

Trả lời :
a)

– đã: phó từ chỉ quan hệ thời gian
– không: phó từ chỉ sự phủ định
– còn: phó từ chỉ sự tiếp diễn, tương tự
– đã: phó từ chỉ thời gian
– đều: phó từ chỉ sự tiếp diễn
– đương, sắp: phó từ chỉ thời gian
– lại: phó từ chỉ sự tiếp diễn
– ra: phó từ chỉ kết quả và hướng
– cũng: phó từ chỉ chỉ sự tiếp diễn
– sắp: phó từ chỉ thời gian
– đã: phó từ chỉ thời gian
– cũng: phó từ chỉ sự tiếp diễn
– sắp: phó từ chỉ thời gian.
b)

– đã: phó từ chỉ thời gian
– được: phó từ chỉ kết quả.

Câu 2 : Thuật lại sự việc Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thảm thương của Dế Choắt bằng một đoạn văn ngắn từ ba đến năm câu. Chỉ ra một phó từ được dùng trong đoạn văn ấy và cho biết em dùng phó từ đó để làm gì.

Trả lời :
Dế Mèn trông thấy chị Cốc đang mò cua bắt ốc ở bãi lầy ven sông liền cất tiếng hát véo von trêu chọc. Chị Cốc vô cùng tức giận đi lò dò về phía tổ Dế Mèn khiến Dế Mèn khiếp sợ chui tọt vào tổ. Chị Cốc vừa thấy Dế Choắt liền nghĩ rằng Dế Choắt trêu mình nên đã dùng mỏ nhọn hoắt mổ chết Dế Choắt.
– Phó từ “đã” bổ sung ý nghĩa thời gian cho động từ “dùng”.

Câu 3 : Chính tả (nghe – viết) : Bài học đường đời đầu tiên (từ Những gã xốc nổi đến những cử chỉ ngu dại của mình thôi).

Học sinh tự thực hiện.

Loading...